خانه » قمری » رجب » ایام البیض (ایام اعتکاف) » احکام شرعی اعتکاف
احکام شرعی  اعتکاف

احکام شرعی اعتکاف

  • تعریف اعتکاف

مشهور:

اعتکاف یعنی توقف و ماندن در مسجد به قصد عبادت (اگر کسی در مسجد توقف کند بدون قصد عبادت و به مسائل دنیوی بپردازد اعتکاف محسوب نمیشود .

  • زمان اعتکاف :

رهبری :اعتکاف زمان خاصی ندارد اگر چه دهه اخر ماه مبارک رمضان فضیلت بیشتری دارد .

ایت الله بهجت:در هر زمانی که در ان ایام روزه  صحیح باشد اعتکاف نیز جایز و صحیح است و بهترین اوقات برای اعتکاف ماه رمضان و مخصوصا دهه اخر رمضان میباشد .

ایت الله نوری : بهترین ایام اعتکاف ماه مبارک رمضان خصوصا دهه اخر رمضان میباشد .

ایت الله مکارم :اعتکاف در تمام ایام سال جایز است بجز دو روز که روزه در ان روزها حرام میباشد .ولی در ماه مبارک رمضان و ماه رجب فضیلت بیشتری دارد .(استفتائات جدید ایت الله مکارم شیرازی ,سایت مقام معظم رهبری ,استفتائات ایت الله بهجت ,هزار و یک مسئله فقهی ایت الله نوری همدانی )

  • وقت نیت اعتکاف

ایات عظام امام ,سیستانی, رهبری,بهجت وصافی: ابتدای وقت اعتکاف ,اول فجر از روز اول میباشد که تاخیر از این وقت جایز نیست .ولی اغاز اعتکاف از اثناء شب و یا اول شب جایز است و از همان موقع نیست کند بلکه احتیاط ان است که شب اول را داخل در اعتکاف قرار دهد و از اول شب اول نیست کند .

ایات عظام مکارم و فاضل: اقوی ان است که وقت شرعی برای اعتکاف نیست بلکه همان حصول روزه با عزم بر انجام ان, که در نهان انسان است ,واین که این عزم و اراده در چه موقعی از شب باشد فرقی نمیکند.(تحریر الوسیله ,هدایه العباد ایت الله صافی,وسیله النجاه ایت الله بهجت ,استفتائات رهبری در سایت معظم له)

  • اقسام اعتکاف

اعتکاف یا واجب است و یا مستحب

اعتکاف در اصل شریعت مستحب است.

اعتکاف واجب :زمانی اعتکاف واجب میشود که مکلف نذر ,عهد ,و یا قسم یاد کرده باشد و همچنین اعتکاف استیجاری قبول کرده باشد .

ایت الله مکارم شیرازی:اعتکاف اسستیجاری مشکل است !

  • شروط اعتکاف

۱:اسلام و ایمان (شیعه دوازده امامی بودن)

۲:عقل

۳: نیت و قصد قربت:چنانچه معتکف بخاطر ریا و خودنمایی و مانند ان معتکف شود ,اعتکافش صحیح نمی باشد .

۴:روزه گرفتن:

اعتکاف بدون روزه صحیح نمی باشد .بنابراین از مسافر (در غیر مواضعی که روزه برای وی صحیح است)زن حائض و نفساء ,اعتکاف در ایام عید فطر و قربان اعتکاف صحیح نمی باشد .

در مورد زن مستحاضه :

زمانی میتواند روزه بگیرد و معتکف شود که وظایف خود را نسبت به اقسام استحاضه انجام داده باشد.

  • در مورد نوع روزه ایام اعتکاف:

ایات عظام امام رهبری صافی ,بهجت,خوئی,سیستانی,نوری :لازم نیست که روزه مخصوص اعتکاف را نیتس کند بلکه هر روزه ای را نیت کند صحیح است حتی روزه استیجاری و قضا و یا مستحبی .

ایت الله مکارم شیرازی : هر نوع روزه ای کفایت میکند ولی روزه استیجاری در ایام اعتکافی بنابر احتیاط واجب کافی نیست .

بنابراین در ایام اعتکاف ,معتکف میتواند روزه قضا روزه کفاره و یا روزه مستحبی نیست کند.

۵:زمان اعتکاف

  • تعداد روزهای اعتکاف:

اعتکاف نباید کمتر از سه روز باشد و اگر کسی کمتر از سه روز اعتکاف نیست کند,اعتکاف محقق نمیشود ولی بیشتر از سه روز جایز است .

اگر معتکف دو روز در مسجد ماند بنابر احتیاط واجب ,روز سوم را باید معتکف شود و اگر ادامه داد ۵ روز معتکف شد روز ششم را باید معتکف شود و اگر هشت روز معتکف شد ,روز نهم را باید در مسجد بماند .بنابر این هر وقت دو روز اضافه شد روز سوم را باید معتکف شود .

۶:مکان اعتکاف

مقام معظم رهبری : اعتکاف در غیر از مساجد چهارگانه(مسجد الحرام، مسجد النبى (صلى الله علیه وآله وسلم)، مسجد کوفه و مسجد بصره ) به قصد رجاء مطلوبیت (به امید اینکه مطلوب خداوند واقع شود) مانعى ندارد.

ایات عظام خوئی ,بهجت,صافی,مکارم,نوری,فاضل: اعتکاف در مسجد جامع هر شهر صحیح میباشد و اعتکاف در مساجد چهار گانه صحیحی است ولی لعتکاف در غیر مسجد جامع مثل مسجد بازار و قبیله جائز نمی باشد.

ایت الله سیستانی :احتیاط مستحیب ان است که در صورت امکان در مساجد چهار گانه معتکف شودو همچنین اعتکاف در مسجد جامع هر شهری صحیح می باشد .

  • اعتکاف در مسجد جمکارن چه حکمی دارد ؟

ایت الله بهجت: صحیح نمی باشد چون مسجد جامع نیست .

ایت الله صافی :مسجد جمکران مسجد جامع محسوب میشود و اعتکاف در ان صحیح می باشد.

۷:اجازه دادن کسی که اجازه او برای اعتکاف معتبر می باشد .

الف :اجازه صاحبکار:

ایت الله سیستانی :کسی که در استخدام دیگری و اجیر اوست در صورتی که قرارداد اجاره به گونه ای است صاحب کار مالک منافع و اعمال بدنی اجیر میباشد در صورتی که مستاجردر مکث و توقف خارج از محل کار مجاز باشد, و اعتکاف هم برای شغل و کسب نباشد اعتکافش صحیح است هر چند در خصوص اعتکاف از صاحبکار اجازه نگرفته باشد .

ایات عظام خوئی ,مکارم,فاضل,نوری,بهجت: کسی که در استخدام دیگری است مانند برخی کارگران و کارمندان در صورتیکه قرارداد اجاره به گونه ای است که صاحب کار مالک منافع و اعمال بدنی اجیر می باشد و اعتکاف با عمل اجاره منافات دارد باید از صاحب کار اجازه بگیرد .

ب:اجازه والدین

ایات عظام خوئی ,وحید ,مکارم,سیستانی ,فاضل,نوری,بهجت: در صورتی که اعتکاف موجب ازار و اذیت والدین باشد (حتی به جهت مهربانی و شفقت بر فرزند ناراحت می شوند )اجازه از انان لازم است واگر موجب ازار و اذیت نمیشود احتیاط مستحب است که اجازه بگیرد .

ایت الله صافی: در صورت عدم ایذاء اجازه والدین شرط نمیباشد ولی احتیاط خوب است .در استفتاء دیگری میفرمایند :در صورت عدم ایذاء اذن والدین شرط نیست . بلی اگر فرزند بداند که والدین از انجام اعتکاف به جهت مهربانی و شفقت بر او ناراحت میشوند باید رضایت انها را جلب کند و با نهی انها اعتکاف باطل میشود.

ج: اجازه شوهر:

درصورتی که اعتکاف زن بدون اجازه شوهرش موجب از بین رفتن حق شوهر باشد:

ایات عظام خوئی,تبریزی,وحید,صافی,بهجت,فاضل, مکارم,نوری: اجزاه شوهر لازم است .

مرحوم امام :بنابر احتیاط واجب لازم است.

اگر اعتکاف منافی با حق شوهر نباشد :

ایات عظام فاضل ,مکارم,نوری:در صورتی که روزه اعتکاف ,روزه مستحبی باشد بنابر احتیاط واجب اجاز شوهر لازم است .

ایات عظام امام و صافی: اجازه شوهر لازم نیست هر چند احتیاط مستحب اجازه گرفتن است .

ایات عظام خوئی و وحید: اجازه لازم نیست هرچند احتیاط مستحب در اجازه گرفتن است .در صورتی که روزه اعتکاف روزه مستحبی باشد و شوهر از گرفتن روز مستحبی نهی نماید ,بنابر احتیاط واجب اجازه شوهر لازم است .

ایت اله سیستانی : زمانی که مکث زن در مسجد حرام باشد مثل موردی که زن بدون اجازه از منزل خارج شده باشد اعتکاف باطل است ودر صورتی که مکث زن در مسجد حرام نباشد ولی اعتکاف منافی با حق شوهر باشد صحت اعتکافش در صورتی که بدون اجازه شوهرش باشد محل اشکال است.

۸:استمرار ماندن در مسجد و خارج نشدن از مسجد

اگر معتکف از محل اعتکا عمدا و اختیارا در غیر موارد ضروری از مسجد خارج شود اعتکافش باطل میشود هرچند از روی ندانستن و جهل مسئله باشد .

اگر از روی فراموشی از مسجد خارج شود و زمان خروج طولانی نشود به مقداری که صورت اعتکاف بهم نخورد :

ایات عظام امام ,بهجت,فاضل,نوری:اعتکاف باطل نمیشود

ایات عظام خوئی ,تبریزی ,سیستانی :اعتکاف باطل میشود .

ایت الله مکارم :اعتکاف بنابر احتیاط واجب باطل میشود .

ایت الله وحید :بطلان اعتکاف محل اشکال است.

*اگر معتکف از روی اکراه و اجبار از مسجد خارج شود و زمان خروج طولانی نشود به مقداری که صورت اعتکاف نخورد:

اعتکاف باطل نمیشود.

در صورتی که معتکف از مسجد خارج شود به اندازه ای خروج طولانی شود که صورت اعتکاف به هم بخورد اعتکاف باطل است هر چند که خروج از روی اکراه ,اجبار,اضطرار و یا فراموشی باشد .

 

منبع:فراوری شده از کتاب احکام قبل از منبر

درباره‌ی صراط

cloobDonbalerLinkPadTwitterFacebookyahoo

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد