خانه » قمری » رمضان » سبک زندگی قرانی (اهتمام به روزه داری)
سبک زندگی قرانی (اهتمام به روزه داری)
روزه داری

سبک زندگی قرانی (اهتمام به روزه داری)

 

موضوع:اهمیت ماه مبارک رمضان و روزه داری در قران

 

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (۱)

مفهوم روزه

صوم در لغت به معنای خود داری میباشد ،خود داری از عمل.مثلا میگویند صوم از خودرن و نوشیدن یعنی خود داری از خوردن و آشامیدن و لذا به سکوت هم صمت اطلاق می شود چون سکوت یعنی خود داری از سخن گفتن .و لذا به روزه صوم گفته می شود و به روزه دار صائم بخاطر اینکه شخص صائم و یا روزه دار از کارهایی مثل خوردن و آشامیدن خود داری میکند.(۲)

 

تاریخچه روزه

همان طوری که در ایه شریفه به ان تصریح شده خداوند متعال میفرماید:

كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (۳)

روزه بر شما واجب شده است هما نطوری که بر پیشینیان شما واجب بوده است .

پس از این آیه شریفه بدست می آید که روزه گرفتن مخصوص امت اسلامی نبوده بلکه در ادیان پیشین روزه بوده و موظب به روزه گرفتن بوده اند .

اقا امیرالمومنین حضرت علی علیه السلام میفرمایند:

روزه ، عبادت قدیمی است که خدا هیچ امتی را از آن بر معاف نداشته است (۴)

در بین ادیان مسیحی و یهودی و زرتشت و ….. میبینیم برای روزه ادابی دارند و روزهایی را خاص روزه داری دارند .

فخر رازی درباره چگونگی روزه گرفتن در گذشته چنین آمده است :خداوند ماه رمضان را بر یهود فرض کرد، ولی یهود روزه این ماه را ترک کردند و به گرفتن یک روز اکتفا نمودند و شاید آن همان روز غرق شدن فرعون بوده است

درباره کیفیت روزه نصارا آمده است: اول ماه رمضان را روزه می‏گرفتند و چون با فصل گرما مواجه شدند آن فصل روزه را تغییر دادند و به ماه‏های شمسی انتقال دادند، که ثابت باشد و با تابستان مواجه نگردد. برای این تغییر، ده روز به آن افزودند. و آن‏گاه، سلطانی آمد و برای مشکلی، هفت روز روزه نذر نمود و مردم نصارا آن هفت روز را به روزه مربوطه اضافه نمودند و پادشاه دیگری سه روز به آن افزود که در مجموع روزه نصارا پنجاه روز شد.(۵)

 

اثار و برکات روزه

همانطور که در آیه شریفه به آن تصریح شده هدف اصلی و اولیه از روزه تقوا و پرهیزگاری می باشد ،اما نه فقط تقوای فردی بلکه همانطور که اسلام یک دین اجتماعی است لذا تقوایی هم که مد نظر دارد فقط تقوای فردی نیست بلکه تقوای فردی و اجتماعی در تمام ابعاد را شامل می شود . که نتیجه روزه داری یک جامعه متقی و یک جامعه سالم باشد .

برخی از اثار روزه داری را اشاره خواهیم کرد:

۱: تقویت سجایای اخلاقی

یکی از اثار روزه داری تقویت مکارم اخلاقی در وجود هر شخص میباشد به این بیان که انسان روزه دار فقط سختی گرسنگی و تشنگی را به جان نمی خرد بلکه در این یک ماه سعی میکند تمام وجود خود را حفظ کند و به تمام معنا پرهیزگار باشد .او فقط از خوردن و آشامیدن پرهیز نمیکند بلکه از هرگونه اخلاق ناپسند پرهیز میکند و در طی یک ماه خود را تمرین میدهد بر پرهیزگاری و تقوا .با این اقدامات اراده خود را تقویت میکند در غلبه بر هواهای نفسانی و وسوسه های شیطانی ،وقتی شخصی اراده او تقویت شد روحیه صبر ،صبر معصیت و مصیبت هم در او تقویت میشود .و یکی از حکمتهای روزه را در روایات صبر معرفی کرده اند که پیامبر عظیم الشان در این باره می فرماید : الصّیام نصفه الصبر(۶) نصف روزه داری صبر می باشد .

وقتی شخص روزه دار این چنین بر روزه داری مصمم باشد و به وظیفه خود عمل کند ،زندگی او سراسر رنگ الهی خواهد شد :

صِبْغَةَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً (۷) و این چنین می شود روزه او روزه حقیقی و واقعی .

 

۲: از اثار اجتماعی روزه همدردی با با مستمندان است

انسان روزه دار با روزه گرفتن واحساس تششنگی و گرسنگی پی به مشکلات قشر ضعیف بخصوص مستمندان و فقرای جامعه می برد و از این رو اقدام به برطرف کردن بخشی از مشکلات انها می کند وبه همنوعان خود انفاق و احسان می کند .

از حضرت امام حسن عسکری علیه السلام پرسیدند:  چرا روزه واجب شده است؟

فرمودند: تا ثرومتمند درد گرسنگی را دریابد و به فقیر توجه کند. (۸)

وبا یک عبادت فراگیر که زن و مرد همه یک روز کامل را روزه میگیرند همه مثل هم می شوند و به درک وضعیت اقتصادی اقشار دیگر پی میبرند و این چنین همدردی و مواسات  در جامعه برقرار می شود.

و هشام از امام صادق علیه السلام علت روزه را پرسید فرمود: خداوند روزه را واجب کرد تا غنی و فقیر با هم مساوی باشند. و بدان جهت که غنی رنج و گرسنگی را لمس نکرده تا به فقیر رحم کند و هر وقت چیزی خواسته قدرت بدست آوردن آن را داشته است خدا خواسته است که میان بندگانش یکنواختی بوجود آورد و خواسته است ثروتمند طعم گرسنگی را بچشد، و اگر جز این بود ثروتمند بر مستمند و گرسنه ترحم نمی کرد. (۹)

۳:اثار بهداشتی روزه

انسان در طی یک سال سه وعده غذا می خورد و در طول روز هم مشغول خوردن و آشامیدن است و لذا همیشه معده و اعضا مربوطه در حال فعالیت هستند برای هضم و تحلیل.لذا روزه دار در ماه مبارک رمضان یک وعده غذایی را حذف میکند و تمام روز را از خوردن و آشامیدن پرهیز می کند وبه این صورت اعضای مربوطه استراحت بیشتری دارند و معده از انواع میکروه ها و غذاهای مضر تخلیه می شود .همچنین چربی های زائد بدن که سم مهلکی برای بدن است در این ایام رفته رفته آب می شود.

از این روزپیامبر اکرم ص می فرماید: صوموا تصحوا ؛روزه بگیرید تا سالم بمانید (۱۰)

وهمچنین کسانی که پر خوری میکنند و مرتب معده خود را پر میکنند کم کم شهوت بر آنها غلبه میکند و زمینه فساد را برای انها فراهم میکند و لذا به طغیان روی می آورند و یقینا در این حالت انسان از تحصیل کمالات و فضائل و علوم باز می ماند .روزه داری، کم خوردن و روحیه طغیان و فساد و غلبه شهوت را در وجود این چنین افرادی کم می کند.

لذا رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم می فرماید: بپرهیزید از پرخوری و امتلاء معده، زیرا پرخوری موجب فساد بدن و سوء هاضمه و باعث انواع بیماریها و عامل کسالت بدن از اجرای عبادات الهی خواهد شد.

۴:روزه بهترین سلاح برای مقابله با شیطان

روزه  اراده را تقویت می کند و به انسان جرات می دهد تا با شیطان مبارزه کند و او را شکست بدهد .روزه بهترین سپر در مقابل شطیطان است .پیامبرا کرم در بیانی نورانی از روزه تعبیر می کنند به اینکه روزه سپر اتش است چون ان کسی که انسان را دعوت میکند به طرف اتش شیطان است و اگر روزه مانع و سپر آتش باشد یقینا  می تواند سپری در مقابل وسوه های شیطانی هم باشد لذا پیامبرا کرم این چنین میفرماید (ص): الصَّومُ جُنَّةٌ مِنَ النّارِ روزه سپری در مقابل آتش می باشد .

در روایت آمده که امام علی (ع) از پیامبر اکرم (ص) پرسیدند: چه کنیم که شیطان از ما دور شود؟ حضرت فرمود

الصوم یسود وجه

و الصدقة تکسر ظهره

و الحب فی الله و المواظبة علی العمل الصالح یقطع دابره

و الاستغفار یقطع وتینه

روزه روی شیطان را سیاه می‏کند و و انفاق در راه خدا پشت وی را می‏شکند و دوست داشتن به خاطر خدا و مواظبت بر عمل نیک، دنباله او را قطع می‏کند و استغفار رگ قلبش را می‏برد(۱۱)

۵: روزه یادآور روزهای سخت قیامت

از اثار تربیتی روزه این است که انسان با گرسنگی و تشنگی، به یاد گرسنگی و عطش روز قیامت می‏افتد خود را برای آن روز اماده میکندهمانطور که از اهل بیت و ایات قران به ما رسیده روز قیامت گرمای سوزانی دارد که در این مورد اقا امیرالمومنین حضرت علی (ع) می فرماید: قدالجمهم العرق؛ عرق مانند لجام، اطراف دهان انسانها را گرفته است.(۱۲)این نوع تشبیه برای گرمای قیامت، نشانه شدت و سختی آن است. در روایتی دیگر از امام باقر (ع) درباره آیه شریفه والیوم تجزون عذاب الهون پرسیدند، حضرت فرمود: مراد از «عذاب الهون» تشنگی روز قیامت است(۱۳)

پیامبر اکرم (ص) در «خطبه شعبانیه» می‏فرماید: «واذکروا بجوعکم و عطشکم فیه جوع یوم القیامة و عطشه»(۱۴)با گرسنگی و تشنگی خویش در روزه رمضان به یاد گرسنگی و تشنگی روز قیامت باشید.

و نیز در روایتی دیگر درباره خصلت‏هایی که خداوند به روزه‏ دار عطا می‏کند، چنین می‏فرماید: أوالخامسة امان من الجوع و العطش یوم القیامة(۱۵)یکی از خصلت‏های روزه‏ دار این است که از تشنگی و گرسنگی قیامت در امان می‏باشد.

در روایتی از امام علی (ع) نقل شده که یکی از فلسفه‏ های اخلاقی روزه آزمایش اخلاص انسانهاست. چنان که فرمود:

«والصیام ابتلاء لاخلاص الخلق»(۱۶)

خداوند روزه را برای آزمایش اخلاص مردم واجب فرموده است.

آری ،از آنجا که اسلام دینی است که برای فرد و جامعه برنامه دارد و عبادت ها و فرامین الهی فقط برای فرد نیست بلکه اثار آن جامعه و فرد را در بر می گیرد ،روزه داری دارای اثار و برکات فردی و اجتماعی است که انسان روزه دار در سایه روزه گرفتن خود و جامعه را تامین میکند و امنیت اجتماعی و اخلاقی می بخشد.

پی نوشت ها

——————————————————————

۱:سوره بقره ایه ۱۸۳

۲: ترجمه تفسیر مجمع البیان،ج۲، ص۱۹۹

۳:بقره ۱۸۲

۴: جوامع الجامع، ج۱، ص۱۰۳

۵:تفسیر فخررازی، ج۱۵،ص۶۸
۶: تفسیر المنار، ج ۲، ص ۱۵۴

۷: سوره بقره، آیه ۱۳۸

۸: کافی، ج۴، ص۱۸۱

۹: وافی، ج۲، ص۸

۱۰: سفینة البحار، ج۲، ص۷۸

۱۱: بحارالانوار، ج۱۹۶ص۲۵۵

۱۲:نهج البلاغه، خطبه۱۱۰
۱۳:بحارالانوار، ج۷،ص۱۸۶
۱۴:همان، ج۹۶،ص۳۵۶
۱۵:همان، ص۲۹۹
۱۶:نهج البلاغه فیض الاسلام، حکمت۲۴۴

درباره‌ی صراط

cloobDonbalerLinkPadTwitterFacebookyahoo

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد